Pirinç C360 (UNS C36000, otomat pirinci), yaklaşık %61,5 bakır, %35 çinko ve ≈ %3 kurşun içeren bir bakır-çinko alaşımıdır. Kurşun, talaşın küçük parçalara kırılmasını sağlayan ince taneler oluşturur; C360'ın bakır alaşımları işlenebilirlik skalasında referans (%100) kabul edilmesinin nedeni budur. Avrupa'daki en yakın karşılıkları CW603N (CuZn36Pb3) ve çok yaygın kullanılan CW614N'dir (CuZn39Pb3).
Seri olarak tornalanan ve frezelenen parçalar için seçin: bağlantı parçaları, konnektörler, valf parçaları, hassas vidalar ve dekoratif donanımlar. Yaygın metallerin hepsinden daha hızlı işlenir, toleransları iyi tutar, normal ortamlarda koruyucu yüzey işlemi gerektirmez, manyetik değildir ve kıvılcım çıkarmaz. Yüksek mukavemetli bir malzeme değildir; kurşun içeriği nedeniyle içme suyu ve birçok gıda teması uygulaması için kullanılamaz.
Mekanik ve fiziksel özellikler
| Özellik | Tipik değer | Notlar |
|---|---|---|
| Çekme mukavemeti (Rm) | ≈ 400 MPa | Yarı sert (H02) çubuk; yumuşak tavlanmış ≈ 340 MPa, küçük çaplarda ≈ 470 MPa'ya kadar. |
| Akma dayanımı (Rp0,2) | ≈ 310 MPa | Yarı sert çubuk; yumuşak tavlanmış ≈ 125–140 MPa. |
| Kopma uzaması | ≈ %25 | Yarı sert; yumuşak tavlanmış ≈ %50. |
| Sertlik | ≈ 78 HRB | Yarı sert çubuk; yumuşak tavlanmış malzeme belirgin şekilde daha yumuşaktır. |
| Elastisite modülü | ≈ 97 GPa | Çeliğin yaklaşık yarısı; aynı boyuttaki parçalar çeliğe göre daha fazla sehim yapar. |
| Yoğunluk | 8,5 g/cm³ | Alüminyumun ≈ 3 katı, çelikten biraz daha ağır. |
| Isı iletkenliği | ≈ 115 W/m·K | Karbon çeliğinin yaklaşık iki katı. |
| Isıl genleşme katsayısı | ≈ 20,5 µm/m·K | Çelik ile alüminyum arasında. |
| Elektrik iletkenliği | ≈ %26 IACS | Konnektörler için yeterli; saf bakır ≈ %100. |
| İşlenebilirlik derecesi | %100 | Bakır alaşımları için referans değer; C260 ≈ %30, C110 ≈ %20. |
| Manyetik davranış | Manyetik değil | Sensörlerin ve mıknatısların yakınında kullanılabilir. |
Tablodaki veriler C36000 çubuk için oda sıcaklığı tipik değerleridir; mukavemet malzeme durumuna (yumuşak tavlanmıştan serte kadar) ve çubuk çapına bağlıdır. Hesaplarda ilgili standardın minimum değerlerini (ör. ASTM B16, EN 12164) veya malzeme sertifikanızdaki değerleri kullanın.
C360 pirincin talaşlı işlenmesi
C360, işlenmesi en kolay metaldir: kısa ve kırık talaş, düşük kesme kuvvetleri, çok yüksek kesme hızları, uzun takım ömrü ve doğrudan takımdan çıkan parlak bir yüzey. Çubuk beslemeli torna tezgâhlarının ve kayar otomat (Swiss tipi) tornalamanın klasik malzemesidir. Dikkat edilmesi gerekenler:
- İnce et kalınlıkları: CNC Tasarım Kılavuzu, pirinç C360 için pratik minimum et kalınlığını 0,6 mm olarak alır ve açıklığın yaklaşık 5 katına kadar cep derinliğine izin verir; bunlar kılavuzdaki metaller arasında en esnek değerlerdir.
- Takımı içine çekme: pirinç matkabı veya frezeyi iş parçasının içine çekebilir; bu nedenle sıfır veya hafif negatif talaş açılı takımlar kullanılır. İnce kesitlerde ağır kesintili kesmeye dayanan detaylardan kaçının.
- Çapak: çapaklar küçüktür ve kolay alınır; bu nedenle sıkı kenar kırma gereksinimleri az ek maliyet getirir.
- Dişler: standart ölçüler (M2–M10) ve çapın 1,5–3 katı diş derinliği kullanın. Pirinçte ince hatveler dahil dişler temiz açılır, ancak sık sökülüp takılan bağlantılarda aşınır; çelik dişli burç kullanın veya sınırlı sayıda montaj için tasarlayın.
- Gerilme ve soğuk şekillendirme: yoğun soğuk şekillendirilmiş veya gerilme altındaki pirinç, amonyak içeren ortamlarda çatlayabilir (mevsim çatlaması olarak bilinen gerilmeli korozyon). Bu tür ortamlarda sıkı geçmelerde yüksek artık gerilmeden kaçının.
Toleranslar ve yüzey kalitesi
Uretyco, belirtilmemiş toleransları ISO 2768-mK olarak kabul eder; varsayılan işlenmiş yüzey, hafif çapak alınmış yaklaşık Ra 1,6–3,2 µm'dir. Pirinç doğal olarak parlak ve pürüzsüz işlenir; ancak Ra değeri önemliyse bunu daha dar toleranslar ve geçmelerle birlikte 2D teknik resimde belirtin. Kesin değerler teklifte ve siparişte netleşir.
Yüzey işlemi seçenekleri
Pirinç koruyucu bir yüzey işlemine ihtiyaç duymaz: havada, tatlı suda ve çoğu iç ortamda korozyona dayanır. Çıplak pirinç zamanla kararır; bu nedenle yüzey işlemleri esas olarak görünüm, kontak performansı veya kararmanın önlenmesi içindir.
| İşlem | Ne sağlar | C360 için notlar |
|---|---|---|
| İşlenmiş yüzey | En düşük maliyet | Zamanla yavaşça kararan parlak, temiz yüzey. Çoğu teknik parça için doğru seçimdir. |
| Parlatma | Parlak dekoratif yüzey | Parlaklığı korumak için genellikle vernikle birlikte uygulanır. |
| Şeffaf vernik (lak) | Kararmaya karşı koruma | İnce şeffaf kaplama; elle sık temas eden yüzeylerde aşınabilir. |
| Nikel kaplama | Gümüş rengi görünüm, aşınma ve kararma direnci | Görünür donanımlarda ve krom veya altın kaplama için ara katman olarak yaygındır. |
| Kalay, gümüş veya altın kaplama | Lehimlenebilirlik ve kontak performansı | Elektrik konnektörleri ve terminaller için; kontak bölgelerindeki kalınlığı belirtin. |
| Kumlama | Homojen mat görünüm | Dekoratif parçalarda takım izlerini gizler. |
Nikel, kalay ve gümüş her yüzeyde kalınlık oluşturur; 5 µm'lik bir tabaka bir pimi çapta yaklaşık 10 µm büyütür. Ölçülerin kaplamadan önce mi sonra mı geçerli olduğunu belirtin ve dişler veya sıkı geçmeler gibi çıplak kalması gereken bölgeleri işaretleyin.
- Yüzey İşlemi KılavuzuParlatma, vernik, kaplama ve teknik resimde gösterimi.
- Yüzey İşlemeSüreç özeti, maskeleme ve kalite notları.
Maliyet ve teslim süresi etkenleri
Genel bir kural olarak malzeme bir CNC teklifinin tipik olarak %10–30'unu, makine süresi %35–55'ini, yüzey işlemi ise %0–25'ini oluşturur. Pirinç stok, bakır içeriği nedeniyle kilogram başına alüminyum veya çelikten daha pahalıdır; ancak çok kısa çevrim süreleri, seri üretilen küçük torna parçalarında C360'ı en ekonomik seçim hâline getirebilir. Başlıca etkenler:
- Stok formu: yuvarlak, altıgen ve kare çubuk, çubuk beslemeli tornalamaya uygundur; parçayı standart bir çubuk ölçüsüne göre tasarlamak fireyi ve işlemeyi azaltır.
- Adet: hazırlık maliyeti daha fazla parçaya yayılır; çevrim süreleri kısa olduğu için pirinç büyük partilerde özellikle avantajlıdır.
- Bağlamalar: iki bağlamada işlenen bir parça, dört bağlama gerektirenin yaklaşık yarısına mal olur; detayları mümkün olduğunca az yönden erişilebilir tutun.
- Belgeler: malzeme sertifikası ve muayene raporları isteğe bağlıdır ve teslim süresini uzatabilir. Kurşunsuz malzeme gerekiyorsa bunu teklif aşamasında belirtin.
C360 ve yaygın alternatifleri
| Malzeme | İşlenebilirlik | Mukavemet | Korozyon | Kurşun | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|---|---|
| C360 / CW614N | %100 (referans) | Rm ≈ 400 MPa | Havada ve tatlı suda iyi | ≈ %3 | Torna parçaları, bağlantı parçaları, konnektörler |
| Kurşunsuz pirinç (CW724R / C69300) | İyi, C360'ın altında | Benzer veya daha yüksek | İyi | Kurşunsuz | İçme suyu, regülasyona tabi ürünler |
| Pirinç C260 (CuZn30) | ≈ %30 | Benzer (tavlanmış Rm ≈ 300 MPa, soğuk şekillendirilmişte daha yüksek) | İyi | Kurşunsuz | Soğuk şekillendirilen, çekilen ve dekoratif parçalar |
| Bronz C932 | ≈ %70 | Rm ≈ 240 MPa | Çok iyi | ≈ %7 kurşun içerir | Burçlar ve kaymalı yataklar |
| Alüminyum 6061-T6 | İyi | Rm ≈ 310 MPa | İyi | Yok | Hafif gövdeler ve braketler |
| Bakır C110 | ≈ %20 | Rm ≈ 220–360 MPa | İyi | Yok | Elektrik iletkenleri |
İşleme süresi belirleyiciyse ve kurşun kabul edilebiliyorsa C360'ı seçin. İçme suyu veya kurşun kısıtlamalı ürünler için daha yavaş işlenmeyi kabul ederek kurşunsuz pirinç; burç ve kayar parçalar için yatak bronzu C932; elektrik iletkenleri için bakır C110; hafif ve dekoratif olmayan yapısal parçalar için 6061-T6 kullanın.
C360 ne zaman seçilmemeli?
İçme suyu parçaları ve birçok gıda teması veya tüketici ürünü: C360 ≈ %3 kurşun içerir; onaylı düşük kurşunlu veya kurşunsuz bir pirinç kullanın. Gerilme ile birlikte amonyak içeren ortamlar: mevsim çatlaması riski. Çinko kaybına (dezinsifikasyon) yol açan agresif veya durgun sular: çinko kaybına dayanıklı (DZR) pirinç kullanın. Yüksek yüklü yapısal parçalar: mukavemet ve rijitlik sınırlıdır; çeliği veya 7075-T6'yı değerlendirin. Kaynaklı montajlar: kurşunlu pirinç ergitme kaynağına uygun değildir; lehimleme ise sorunsuzdur.
Tipik uygulamalar
- Pnömatik ve hidrolik bağlantı parçaları, adaptörler ve valf bileşenleri (içme suyu hariç).
- Elektrik konnektörleri, terminaller, kontaklar ve dişli insertler.
- Hassas torna parçaları: cihazlar için vidalar, somunlar, mesafe parçaları, pimler ve miller.
- Saat, sayaç ve ölçüm cihazları için pinyonlar, burçlar ve parçalar.
- Dekoratif ve mimari donanımlar: düğmeler, kulplar ve süs parçaları.
- Sensörlerin ve mıknatısların yakınında kullanılan manyetik olmayan parçalar.
Uretyco'da C360 nasıl belirtilir?
- 1C360'ı seçin (uygunsa CW614N'yi belirtin)
Parçanın kurşunsuz olması gerekiyorsa C360'ı seçmeyin; bunu belirtin ve gereken standardı veya onayı yazın.
- 2STEP dosyası ve 2D teknik resim yükleyin
ISO 2768-mK'den dar toleranslar, dişler, Ra değerleri, kaplama bölgeleri veya GD&T için gereklidir.
- 3Yüzey işlemini ve belgeleri seçin
İşlenmiş yüzey, parlatma ve vernik ya da kalınlığı belirtilmiş kaplama; kurşun içeriğinin belgelenmesi gerekiyorsa malzeme sertifikasını teklif aşamasında talep edin.
Sık sorulan sorular
C360'ın Avrupa standartlarındaki karşılığı nedir?
En yakın karşılığı CW603N'dir (CuZn36Pb3). Pratikte Avrupa'da ve Türkiye'de en yaygın stoklanan otomat pirinci CW614N'dir (CuZn39Pb3); biraz daha fazla çinko içerir ve neredeyse aynı kolaylıkta işlenir. Sertifikalı parçalarda ikameyi önceden onaylatın.
C360 içme suyu için kullanılabilir mi?
Hayır. Kurşunlu otomat pirinci içme suyuyla temas eden parçalar için uygun değildir. İçme suyu için onaylı bir pirinç, genellikle CW511L veya CW724R gibi düşük kurşunlu ya da kurşunsuz bir kalite kullanın ve pazarınızda gereken onayı kontrol edin.
C360 yüzey işlemi gerektirir mi?
Normal ortamlarda korozyon koruması için hayır. Çıplak pirinç yavaşça kararır; birçok teknik parça bunu tolere edebilir. Görünür parçalar için parlatma ve vernik ya da nikel kaplama, elektrik kontakları için kalay, gümüş veya altın kaplama seçin.
C360 mı, C260 mı?
C360 yaklaşık üç kat daha iyi işlenir (100'e karşı ≈ 30 işlenebilirlik derecesi) ve tornalanan ve frezelenen parçalar için doğru seçimdir. Kurşunsuz C260 kartuş pirinci çok daha sünektir; soğuk şekillendirilen, bükülen, çekilen veya preste kesilen parçalar ya da kurşuna izin verilmeyen ve işleme adedinin düşük olduğu durumlar için onu seçin.
İlgili kaynaklar
- Pirinç C260Soğuk şekillendirilen parçalar için kurşunsuz pirinç.
- Bronz C932Burçlar için kurşunlu yatak bronzu.
- Bakır C110En yüksek elektrik iletkenliği.
- Alüminyum 6061-T6Daha hafif yapısal alternatif.
- Paslanmaz Çelik 304Daha mukavemetli parçalar için korozyona dayanıklı çelik.
- CNC Tasarım KılavuzuToleranslar, et kalınlıkları, dişler ve bağlamalar.
- CNC İşlemeSüreç özeti, dosyalar ve maliyet etkenleri.
- Teknik Resimler ve Toleranslar2D teknik resimde neler yer almalı?
- Kalite Kontrolü ve MuayeneMuayene kapsamı, raporlar ve sertifikalar.
İlgili malzemeler
Aradığınızı bulamadınız mı? Üretim projeniz için ekibimizle iletişime geçin.







