Paslanmaz çelik 304 (EN 1.4301, X5CrNi18-10; A2 veya 18/8 olarak da bilinir), yaklaşık %18 krom ve %8–10,5 nikel içeren östenitik bir krom-nikel çeliğidir. Varsayılan paslanmaz çeliktir: havada, tatlı suda ve çoğu gıda ve temizlik ortamında mükemmel korozyon direnci ile kriyojenik sıcaklıklara kadar yüksek tokluk sunar ve kaplama gerektirmez.
İşlenmiş bir parçanın yüzey işlemi olmadan temiz ve pasız kalması gerekiyorsa seçin: gıda ve içecek ekipmanları, laboratuvar ve tıbbi cihaz donanımları, muhafazalar ve bağlantı parçaları. İki sınırı vardır. Birincisi klorürlü ortamlardır (deniz suyu, yol tuzu, yüzme havuzları); bu ortamlarda 316L daha güvenli seçimdir. İkincisi işlenebilirliktir: 304 pekleşir, bu nedenle alüminyuma veya yumuşak çeliğe göre daha yavaş işlenir. 304, CNC frezeleme ve tornalamanın yanı sıra Uretyco üzerinden sac metal ve döküm için de sipariş edilebilir.
Mekanik ve fiziksel özellikler
| Özellik | Tipik değer | Notlar |
|---|---|---|
| Çekme mukavemeti (Rm) | 515–700 MPa | Minimum 515 MPa (ASTM A240); EN 10088 aralığı ürün formuna göre ≈ 500–700 MPa. |
| Akma dayanımı (Rp0,2) | ≥ 205 MPa | EN 10088 minimumları forma göre ≈ 190–230 MPa; tavlanmış çubukta tipik olarak ≈ 215–300 MPa, soğuk çekilmiş çubukta daha yüksek. 6061-T6'dan (276 MPa) düşüktür. |
| Kopma uzaması | ≥ %40 | Tipik olarak %50–60; çok sünek ve toktur. |
| Sertlik | ≈ 150–200 HB | ASTM A240'a göre tavlanmış durumda en fazla 201 HB (92 HRB); kesilen yüzey pekleşir. |
| Elastisite modülü | 193 GPa | Alüminyumun yaklaşık 2,8 katı. |
| Yoğunluk | 7,9–8,0 g/cm³ | Alüminyumun ≈ 3 katı. |
| Isı iletkenliği | 16,2 W/m·K | 6061'in ≈ onda biri; ısı kesici kenarda birikir. |
| Isıl genleşme katsayısı | 17,3 µm/m·K | Karbon çeliğinin yaklaşık 1,5 katı; çelik/paslanmaz montajlarda önemlidir. |
| Manyetik davranış | Tavlanmış hâlde manyetik değil | Soğuk şekillendirme ve talaşlı işlemeden sonra hafif manyetiklik kazanır. |
| Oyuklanma direnci (PREN) | ≈ 18–20 | 316L: ≈ 23–26. |
| Kullanım sıcaklığı | Kriyojenik sıcaklıklardan havada ≈ 870 °C'ye kadar | Aralıklı kullanımda oksidasyon sınırı; korozyon önemliyse 425–860 °C aralığında uzun süre bekletmeyin (sensitizasyon; 304L kullanın). |
Tablodaki veriler, tavlanmış dövme 304 için oda sıcaklığı tipik değerleridir; mukavemet soğuk şekillendirme derecesine çok bağlıdır, bu nedenle soğuk çekilmiş çubuk levhadan çok daha mukavemetli olabilir. Hesaplarda ilgili standardın minimum değerlerini (ör. ASTM A240/A276, EN 10088-2/-3) veya malzeme sertifikanızdaki değerleri kullanın.
304 paslanmaz çeliğin talaşlı işlenmesi
304 yapışkan bir malzemedir ve hızla pekleşir: kesmek yerine sürtünen bir takım, bir sonraki pasoyu zorlaştıran sertleşmiş bir yüzey tabakası bırakır. Düşük ısı iletkenliği ısıyı kesici kenarda yoğunlaştırır. Rijit bağlama, keskin kaplamalı karbür takımlar, orta kesme hızları, sabit ilerleme ve bol soğutma sıvısı burada alüminyuma göre çok daha önemlidir. Dikkat edilmesi gerekenler:
- Pekleşme: takımı yerinde bekletmekten, sürtünen hafif bitirme pasolarından ve deliğin sertleşmiş tabanını yeniden kesen gagalama çevrimlerinden kaçının. Takımı kesimde tutun ve talaş yükünü sabit koruyun.
- İnce et kalınlıkları: CNC Tasarım Kılavuzu, paslanmaz 304 için pratik minimum et kalınlığını 1,2 mm, cep derinliğini ise açıklığın yaklaşık 3 katı olarak alır; bu, alüminyumdaki 0,8 mm ve 4:1 değerlerinden daha sıkıdır.
- Talaş ve çapak: tornalama uzun, şerit hâlinde talaş üretir ve talaş kırıcı gerektirir; çapaklar da serttir. Çapak önemliyse kenar kırma belirtin; Uretyco'da varsayılan uygulama hafif çapak almadır.
- Dişler: standart ölçüler (M2–M10) ve çapın 1,5–3 katı diş derinliği kullanın. Paslanmaz vida ile paslanmaz diş birbirine soğuk kaynayıp (galling) sıkışabilir; sık sökülüp takılan parçalarda yapışma önleyici macun, farklı malzemeden bağlantı elemanı veya dişli burç kullanın.
- Otomat paslanmazı 303: yüksek adetli torna parçalarında 303 (1.4305), eklenen kükürt sayesinde çok daha hızlı işlenir; karşılığında korozyon direnci düşer ve kaynak kabiliyeti zayıftır. Sizin için uygunsa siparişte belirtin.
Toleranslar ve yüzey kalitesi
Uretyco, belirtilmemiş toleransları ISO 2768-mK olarak kabul eder; varsayılan işlenmiş yüzey, hafif çapak alınmış yaklaşık Ra 1,6–3,2 µm'dir. Daha dar toleranslar, daha düşük Ra değerleri ve geçmeler 2D teknik resim gerektirir ve yalnızca fonksiyonel yüzeylere verilmelidir. 304'te her dar tolerans, alüminyumdaki aynı ölçüye göre daha fazla makine süresine mal olur; bu nedenle dar toleransları geçme yüzeyleriyle sınırlayın. Kesin değerler teklifte ve siparişte netleşir.
Yüzey işlemi seçenekleri
304'ün korozyona dayanmak için kaplamaya ihtiyacı yoktur; bu nedenle yüzey işlemi esas olarak temizlik, görünüm ve talaşlı işlemeden sonra pasif tabakanın yeniden oluşturulmasıyla ilgilidir. Takımlardan, fikstürlerden veya çelik kumlama malzemesinden bulaşan demir parçacıkları yüzeyde paslanabilir ve parçanın korozyona uğradığı izlenimini verebilir.
| İşlem | Ne sağlar | 304 için notlar |
|---|---|---|
| İşlenmiş yüzey | En düşük maliyet | Takım izleri görünen temiz, parlak metal; çoğu iç parça için yeterlidir. |
| Pasivasyon | Pasif tabakayı yeniler | ASTM A967'ye göre asit işlemi serbest demiri giderir; ölçüleri değiştirmez. Korozif veya hijyenik ortamdaki parçalar için belirtin. |
| Kumlama | Homojen mat görünüm | Çelik bilye değil, cam veya seramik bilye kullanılmalıdır; genellikle ardından pasivasyon uygulanır. |
| Fırçalanmış (satine) yüzey | Homojen, yönlü desen | Görünür yüzeylerde yaygındır; desen yönünü teknik resimde belirtin. |
| Elektropolisaj | Pürüzsüz, parlak, kolay temizlenen yüzey | Birkaç mikrometre malzeme kaldırır ve mikro tepeleri düzler; temizlenebilirliği ve korozyon direncini artırır. Hedef Ra değerini belirtin. |
| Ayna parlatma | Optik veya sızdırmazlık yüzeyleri | Ra ≈ 0,4 µm'nin altında; en pahalı yüzey işlemlerinden biridir. |
Pasivasyon otomatik olarak uygulanmaz. Parça ıslak, gıda veya tıbbi ortamda kullanılacaksa bu gereksinimi teknik resme yazın (örneğin "ASTM A967'ye göre pasivasyon") ve paslanmaz yüzeyleri çelik takımlardan, çelik tel fırçalardan ve çelik kumlama malzemesinden uzak tutun.
- Yüzey İşlemi KılavuzuPasivasyon, parlatma ve teknik resimde gösterimi.
- Yüzey İşlemeSüreç özeti, maskeleme ve kalite notları.
Maliyet ve teslim süresi etkenleri
Genel bir kural olarak malzeme bir CNC teklifinin tipik olarak %10–30'unu, makine süresi %35–55'ini, yüzey işlemi ise %0–25'ini oluşturur. 304'te asıl etken makine süresidir: daha yavaş kesme ve daha hızlı takım aşınması, aynı geometriyi alüminyuma göre belirgin şekilde daha pahalı hâle getirir. Başlıca etkenler:
- Geometri: daha kalın duvarlar, daha büyük iç radyüsler ve daha sığ cepler, paslanmazda alüminyuma göre işleme süresini daha fazla kısaltır.
- Bağlamalar: iki bağlamada işlenen bir parça, dört bağlama gerektirenin yaklaşık yarısına mal olur.
- Stok ve kalite: 304 yaygın olarak stoklanır; Uretyco'nun paslanmaz karşılaştırması 316L'nin göreli maliyetini 304'ün yaklaşık 1,4 katı, 17-4 PH'ninkini yaklaşık 1,6 katı olarak verir. Stoktaki malzeme özel siparişe göre genellikle daha hızlıdır.
- Yüzey işlemi ve belgeler: kumlama maliyete tipik olarak %5–10, ayna parlatma %50–150 ekler. Malzeme sertifikası ve muayene raporları isteğe bağlıdır ve teslim süresini uzatabilir; bunları teklif aşamasında talep edin.
304 ve yaygın alternatifleri
| Malzeme | Mukavemet | İşlenebilirlik | Korozyon | Kaynaklanabilirlik | Göreli maliyet |
|---|---|---|---|---|---|
| 304 | Referans (Rm ≥ 515 MPa, Rp ≥ 205 MPa) | Orta; pekleşir | İç mekânda ve tatlı suda çok iyi | Mükemmel (kaynaklı parçalarda 304L) | Referans |
| 303 | Benzer | İyi; otomat kalitesi | 304'ten düşük | Zayıf | Malzeme benzer, işleme daha hızlı |
| 316L | Biraz daha düşük (Rm ≥ 485 MPa) | Orta; 304'ten daha yapışkan | Daha iyi; klorüre dayanıklı | Mükemmel | ≈ 1,4 kat |
| 17-4 PH | ≈ 2 kat veya daha fazla (duruma göre Rm ≈ 1000–1300 MPa) | Orta | İyi, 316L'nin altında | İyi, kaynak sonrası ısıl işlemle | ≈ 1,6 kat |
| 6061-T6 + eloksal | Rm daha düşük (≈ 310 MPa), akma daha yüksek (276 MPa) | İyi | İyi | İyi; kaynak bölgesi yumuşar | Daha düşük |
Korozyon direncinden çok ağırlık önemliyse eloksallı 6061-T6 üçte bir ağırlıktadır ve çok daha hızlı işlenir; mukavemet önemliyse 17-4 PH, tavlanmış 304'ün yaklaşık beş katı akma dayanımına ulaşır. Klorür bulunan her ortamda 304 yerine 316L seçin.
304 ne zaman seçilmemeli?
Deniz suyu, sıçrama bölgeleri, yol tuzu, yüzme havuzları veya klorürlü temizlik maddeleri: 304'te oyuklanma ve aralık korozyonu görülür; 316L kullanın. Korozif ortamdaki kaynaklı montajlar: sensitizasyonu önlemek için 304L belirtin. Yüksek mukavemet, sertlik veya aşınma direnci: 304 ısıl işlemle sertleştirilemez; 17-4 PH veya 4140'ı değerlendirin. Ağırlığın kritik olduğu parçalar: 6061-T6 veya 7075-T6'yı değerlendirin. İşleme maliyetinin baskın, korozyon koşullarının hafif olduğu yüksek adetli torna parçaları: 303'ü değerlendirin.
Tipik uygulamalar
- Gıda, içecek ve süt işleme ekipmanı bileşenleri.
- Laboratuvar, ilaç ve tıbbi cihaz donanımları (implant dışı).
- İç mekân ve tatlı su ortamları için muhafazalar, paneller ve bağlantı parçaları.
- Paslanmaması gereken miller, pimler, burçlar ve mesafe parçaları.
- Su ve hafif kimyasallar için valf, pompa ve akışkan taşıma parçaları.
- Fırçalanmış veya parlatılmış yüzeyli mimari ve tüketici ürünü donanımları.
Uretyco'da 304 nasıl belirtilir?
- 1304'ü ve yüzey işlemini seçin
Islak, gıda veya tıbbi ortamlar için pasivasyon ekleyin; kaynaklı parçalar için 304L'yi, otomat kalitesi uygunsa 303'ü not edin.
- 2STEP dosyası ve 2D teknik resim yükleyin
ISO 2768-mK'den dar toleranslar, dişler, Ra değerleri, desen yönü veya GD&T için gereklidir.
- 3Belgeleri teklif aşamasında isteyin
Malzeme sertifikası ve muayene raporları isteğe bağlıdır; bunları sevkiyattan sonra değil, üretimden önce talep edin.
Sık sorulan sorular
304 ile 304L arasındaki fark nedir?
304L (1.4307), %0,07–0,08 yerine en fazla %0,03 karbon içerir; bu nedenle kaynak sırasında sensitizasyona uğramaz. Kâğıt üzerinde biraz daha düşük mukavemetlidir. Birçok üretici 304/304L çift sertifikalı malzeme tedarik eder; yine de parça kaynaklanacaksa teknik resimde 304L belirtin.
304 manyetik mi?
Tavlanmış 304 pratikte manyetik değildir. Soğuk şekillendirme ve talaşlı işleme yüzey yapısının bir kısmını dönüştürebilir; bu nedenle işlenmiş veya bükülmüş 304 parçalar mıknatısı hafifçe çekebilir. Bu, malzemenin yanlış olduğu anlamına gelmez. Düşük manyetik geçirgenlik bir gereksinimse bunu belirtin ve yapısı daha kararlı olan 316L'yi değerlendirin.
304 gıdayla temas için uygun mu?
304, gıda ve içecek ekipmanlarında en yaygın kullanılan paslanmaz çeliklerden biridir. Ancak gıdayla temasa uygunluk; yüzey kalitesine, temizlenebilirliğe ve pazarınızdaki mevzuata da bağlıdır. Bu nedenle kullanım amacını ve gereken yüzey işlemini (örneğin pasivasyon veya elektropolisaj) siparişte belirtin. Malzeme sertifikası teklif aşamasında talep edilebilir.
A2, 1.4301 ve 18/8 ne anlama gelir?
Hepsi aynı malzeme ailesini tanımlar. 1.4301 (X5CrNi18-10) EN malzeme numarasıdır, A2 bağlantı elemanlarında kullanılan paslanmaz çelik gösterimidir (ISO 3506), 18/8 ise nominal krom ve nikel içeriğini ifade eder. AISI/ASTM 304 ile EN 1.4301 birbirine çok yakındır ancak aynı değildir; sertifikalı parçalarda ikameyi önceden onaylatın.
İlgili kaynaklar
- Paslanmaz Çelik 316LKlorürlü ortamlar ve deniz için molibdenli kalite.
- Paslanmaz 304 vs 316L vs 17-4 PHÜç paslanmaz kalite arasında seçim.
- Paslanmaz Çelik 17-4 PHYüksek mukavemet için ısıl işlem görebilen paslanmaz.
- Alüminyum 6061-T6Daha hafif, daha hızlı işlenir, eloksallanabilir.
- Karbon Çeliği 1018Kaplama kabul edilebiliyorsa düşük maliyetli çelik.
- CNC Tasarım KılavuzuToleranslar, et kalınlıkları, dişler ve bağlamalar.
- CNC İşlemeSüreç özeti, dosyalar ve maliyet etkenleri.
- Teknik Resimler ve Toleranslar2D teknik resimde neler yer almalı?
- Kalite Kontrolü ve MuayeneMuayene kapsamı, raporlar ve sertifikalar.
İlgili malzemeler
Aradığınızı bulamadınız mı? Üretim projeniz için ekibimizle iletişime geçin.






